Ηφαίστειο Αγίας Ελένης - 38 χρόνια από την καταστροφή.

05-18-2018 18:56 / 15753 προβολές
Ηφαίστειο Αγίας Ελένης - 38 χρόνια από την καταστροφή.

'Ήταν εκείνο το πρωινό της 18ης Μαΐου 1980 που ο πεσμένος σε λήθαργο γίγαντας των βορειοδυτικών ΗΠΑ θα ξυπνούσε από τον ύπνο του μετά από 130 χρόνια με τον πλέον βίαιο και εντυπωσιακό τρόπο!


Το χρονικό μέχρι την έκρηξη:
Το ηφαίστειο ήταν τελείως ανενεργό για πάνω από 130 χρόνια από τις τελευταίες εκρήξεις του το 1850. Ξαφνικά στις 15 Μαρτίου 1980 ο γίγαντας δίνει σημάδια ζωής βαθιά μέσα του. Αρχικά ένα σμήνος μικρό-σεισμών χτυπάει ακριβώς κάτω από τον κρατήρα του ηφαιστείου σε μικρό εστιακό βάθος. Οι επόμενες μέρες κυλούν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, εκατοντάδες μικροί σεισμοί αλλά και μεγαλύτεροι (έως 5.1 Ρίχτερ) χτυπούν το ηφαίστειο, ενώ μικρές εκρήξεις ατμών και στάχτης από ρωγμές του ηφαιστείου ήταν ευδιάκριτες ως αποτέλεσμα της έντονης θερμότητας και πίεσης που ξεκινούσε να αυξάνεται στο εσωτερικό του ηφαιστείου. Έτσι κύλησε και ο Απρίλης με συνεχόμενες δονήσεις και λίγες μικρές έκρηξης ατμών. Τίποτε ωστόσο δεν προμήνυε σε μια μεγάλη έκρηξη του ηφαιστείου. Η δραστηριότητα αυτή συνεχίζεται αυξανόμενη και τις πρώτες μέρες του Μαϊού του 1980 ενώ εμφανίστηκε και ένα μεγάλο εξόγκωμα στις πλαγιές του ηφαιστείου (cryptodome) που οφείλονταν, όπως εξήγησαν οι ειδικοί, στην έντονη πίεση του μάγματος κάτω από την επιφάνεια που δεν μπορούσε να διαφύγει και έτσι ''ανασήκωσε'' την εξωτερική επιφάνεια του ηφαιστείου. Αρκετές μέρες πριν την μεγάλη έκρηξη οι αρχές και οι επιστήμονες είχαν αρχίσει πλέον να αντιλαμβάνονται την σοβαρότητα της κατάστασης οπότε διέταξαν μαζική εκκένωση του τοπικού πληθυσμού σε ακτίνα 3 χλμ γύρω από το βουνό. Μέχρι τις 18 Μαΐου οπότε και πραγματοποιήθηκε η έκρηξη είχαν καταγραφεί περισσότεροι από 10.000 σεισμοί σε ένα διάστημα 2 μηνών.


Η έκρηξη:
Ήταν ξημέρωμα της 18ης Μαΐου 1980 και τίποτα στην συμπεριφορά του βουνού δεν είχε αλλάξει από τους προηγούμενους μήνες. Συχνοί και μικροί σεισμοί και μικρές εκρήξεις ατμών και στάχτης συνέχισαν να βγαίνουν από τις ρωγμές του. Ξαφνικά στις 8:32 το πρωί (τοπική ώρα) ένας σεισμός 5.1 της κλίμακας Ρίχτερ συνταράσσει το ηφαίστειο με επίκεντρο την βόρεια πλευρά του. Ο σεισμός αυτός ήταν η αρχή της καταστροφής που θα ακολουθούσε. 10 δευτερόλεπτα περίπου μετά τον σεισμό και μπροστά στα μάτια εκατοντάδων ανθρώπων, επιστημόνων και μη, όλη η βόρεια μεριά του ηφαιστείου ξεκινάει να καταρρέει με κατεύθυνση την λίμνη Σπίριτ. Η κατολίσθηση αυτή, που είναι η μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στην ιστορία, ταξίδεψε βόρεια με ταχύτητα 250 χλμ/ώρα και για περίπου 10 χλμ από το βουνό. Απευθείας μετά την κατολίσθηση όλο το τηγμένο εσωτερικό του ηφαιστείου ξαφνικά βρέθηκε εκτεθειμένο και όλη αυτή η πίεση με μιας απελευθερώθηκε. Η έκρηξη που ακολούθησε ήταν πέρα από κάθε φαντασία και προσδοκία. Η λάβα, η στάχτη και οι πέτρες που εκτοξεύτηκαν από το ηφαίστειο κινούνταν με την απίστευτη ταχύτητα των 1.080 χλμ/ώρα ξεπερνώντας ακόμη και την ταχύτητα του ήχου. Το ύψος του καπνού έφτασε τα 24 χλμ στην ατμόσφαιρα και η στάχτη έπεσε σε 11 πολιτείες των ΗΠΑ και σε 4 επαρχίες του Καναδά. Η εκτίμηση της συνολικής τέφρας κάνει λόγο για περισσότερα από 540 εκ. τόνους στάχτης που έπεσαν στην γη. Ωστόσο δεν ήταν μόνο η απειλή της τέφρας, της λάβας και της κατολίσθησης αλλά και ένας ακόμη ''εχθρός''. Το βουνό λόγω της θέσης του και του ύψους του  (2950 μέτρα πριν την έκρηξη) είχε μεγάλες ποσότητες χιονιού. Όλος αυτός ο όγκος του χιονιού υγροποιήθηκε σε ελάχιστα λεπτά προκαλώντας φοβερές πλημμύρες (flash flood, mudfloods) στους ποταμούς γύρω από το βουνό. Μεγάλες εκρήξεις ακολούθησαν όλες τις επόμενες μέρες με την συνολική ενέργεια που απελευθερώθηκε από το ηφαίστειο να υπολογίζεται στους 24 Μεγατόνους(1.600 φορές μεγαλύτερη από την ατομική βόμβα της Χιροσίμα), 7 από τους οποίους ήταν μόνο από την πρώτη έκρηξη.

Τα αποτελέσματα:

Τα αποτελέσματα της μεγαλύτερης ηφαιστειακής έκρηξης στην ιστορία των ΗΠΑ ήταν 57 ανθρώπινες απώλειες, 200 κατεστραμμένα σπίτια, 47 ισοπεδωμένες γέφυρες, 24 χλμ κατεστραμμένων σιδηροδρομικών γραμμών και περισσότερα από 298 χλμ διαλυμένων δρόμων. Επίσης μεγάλες ήταν η καταστροφές στην γεωργία και την κτηνοτροφία σε μια μεγάλη ακτίνα από το βουνό λόγω της τοξικής ηφαιστειακής στάχτης που έπεσε. Το συνολικό κόστος της καταστροφής ανέρχεται στο 1.1 δισεκατομύριο δολάρια, ενώ λόγω της κατολίσθησης από το αρχικό ύψος των 2950 μέτρων το ύψος του βουνού μειώθηκε στα 2550 μέτρα χάνοντας περίπου 400 μέτρα! Το ηφαίστειο για πολλά χρόνια δεν σταμάτησε να είναι ενεργό και έκανε συχνά μικρές εκρήξεις στάχτης και περιορισμένη εκτίναξη λάβας. Σημαντικότερες εκρήξεις είναι στις αρχές της δεκαετίας του 1990 όπου σημειώθηκαν 21 περιπτώσεις που το ηφαίστειο παρουσίασε αυξημένη κινητικότητα και φυσικά η περίοδος 2004-2008 που καθ'όλα αυτά τα χρόνια το ηφαίστειο ήταν ενεργό με αργή εκτίναξη λάβας και στάχτης. Το βουνό ξαναέπεσε σε λήθαργο τον Ιανουάριο του 2008, μέχρι την επόμενη μεγάλη έκρηξή του. Η φύση ξέρει τι κάνει και γιατί και πάντα φέρνει την ισορροπία, το ερώτημα είναι αν είμαστε εμείς έτοιμοι και ικανοί να αντιμετωπίσουμε την δύναμή της;

Το ηφαίστειο της Αγίας Ελένης πριν και μετά την μεγάλη έκρηξη του 1980:

Επιμέλεια: Τάσος Κουρτζιάκης (τα γεγονότα αντλήθηκαν από την βικιπαίδεια και από τα αμερικανικά ντοκιμαντέρ εποχής).